Godna starość i pewne świadczenia | Razem dla opieki

Renta socjalna i pułapka rentowa: jak przekroczenie progu o kilka złotych odbiera całe świadczenie

Mon, 29 Jun 2026 09:00:00 +0200

Renta socjalna to świadczenie dla osób, które z powodu niepełnosprawności powstałej w dzieciństwie lub w trakcie nauki nigdy nie zdołały wejść na rynek pracy na tyle, by wypracować własną emeryturę czy rentę z tytułu niezdolności do pracy. Od 1 marca 2026 r. wynosi 1 978,49 zł brutto, czyli około 41% płacy minimalnej, która w 2026 r. sięga 4 806 zł brutto. Do tej niskiej kwoty dochodzi drugi mechanizm, który uderza w każdego, kto mimo niepełnosprawności próbuje dorobić: po przekroczeniu ustawowego limitu zarobków świadczenie nie topnieje stopniowo, lecz w pewnym punkcie znika w całości. Partia Razem chce zlikwidować oba te problemy naraz — podnieść rentę socjalną do wysokości minimalnej krajowej i zastąpić sztywne progi zasadą „złotówka za złotówkę”, w której dodatkowy zarobek nigdy nie kosztuje więcej, niż wynosi on sam.

Renta socjalna sięga niespełna połowy płacy minimalnej

Renta socjalna przysługuje osobom pełnoletnim, uznanym za całkowicie niezdolne do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18. roku życia albo w trakcie nauki — przed ukończeniem 25 lat. Dla wielu z nich jest to jedyne stałe źródło utrzymania, bo droga do samodzielnej emerytury była zamknięta, zanim jeszcze się zaczęła. Tymczasem 1 978,49 zł brutto po odliczeniu składek i zaliczki daje na rękę mniej więcej tyle, ile wynosi połowa najniższego wynagrodzenia za pełny etat. Świadczenie, które ma zabezpieczać podstawowe potrzeby, plasuje osobę pobierającą je trwale poniżej progu, jaki państwo samo uznaje za minimum należne za pracę.

Rząd częściowo dostrzegł ten problem, ale rozwiązał go wycinkowo. Od 2025 r. działa dodatek dopełniający do renty socjalnej, który od 1 marca 2026 r. wynosi 2 704,71 zł brutto i razem z rentą daje łącznie 4 683,20 zł — kwotę zbliżoną już do płacy minimalnej. Dodatek trafia jednak wyłącznie do osób z orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, czyli do węższej grupy o najintensywniejszych potrzebach wsparcia. Wszyscy pozostali odbiorcy renty socjalnej zostają przy podstawowych 1 978,49 zł, a granica między jednym a drugim świadczeniem przebiega wzdłuż orzeczenia, nie wzdłuż realnych kosztów życia. Efektem jest sytuacja, w której znaczna część osób z niepełnosprawnościami utrzymuje się z kwoty niższej niż wynagrodzenie gwarantowane najgorzej opłacanemu pracownikowi, a różnicę musi pokrywać rodzina — najczęściej matka albo siostra, która z powodu opieki sama rezygnuje z części pracy zarobkowej.

Pułapka rentowa: próg, który odbiera całe świadczenie

Naturalnym sposobem na uzupełnienie tak niskiego dochodu byłaby praca w takim wymiarze, na jaki pozwala stan zdrowia. Tu jednak zaczyna działać drugi mechanizm. Renta socjalna jest powiązana z limitem zarobków liczonym jako odsetek przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, a przekroczenie tego limitu uruchamia najpierw zmniejszenie, a potem całkowite zawieszenie świadczenia. Zgodnie z zasadami ZUS przychód powyżej 70% przeciętnego wynagrodzenia powoduje zmniejszenie renty, a powyżej 130% — jej zawieszenie. Progi te są aktualizowane co kwartał: w okresie od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 r. wynoszą odpowiednio 6 694,10 zł oraz 12 431,80 zł brutto.

Problem tkwi w tym, jak zachowuje się świadczenie na górnej granicy. Powyżej 130% przeciętnego wynagrodzenia renta nie zostaje pomniejszona o nadwyżkę — zostaje odebrana w całości. Osoba, która w danym miesiącu zarobi 12 431 zł, zachowuje prawo do renty; osoba, która zarobi kilka złotych więcej, traci pełne 1 978,49 zł świadczenia. Ta sama logika dotyczy dolnego progu: dopóki system operuje sztywnymi liniami odcięcia, przekroczenie ich o symboliczną kwotę zmienia sytuację finansową skokowo, a nie proporcjonalnie do włożonej pracy. W wąskim przedziale dochodów powstaje wręcz układ, w którym zarobienie kilkudziesięciu złotych więcej obniża łączny dochód, bo utrata świadczenia jest większa niż dodatkowy przychód.

Skutek tego mechanizmu jest dokładnie odwrotny do deklarowanego celu aktywizacji zawodowej. Jak zauważa samo Razem w stanowisku „Karta dla osób z niepełnosprawnościami”, przepisy ograniczające rentę wraz z przekroczeniem progu sprawiają, że „wiele osób z niepełnosprawnością z obawy przed utratą świadczenia nie podejmuje pracy, albo znacząco ogranicza wymagania finansowe stawiane potencjalnym pracodawcom”. Zamiast premiować aktywność, państwo ustawia przed osobą z niepełnosprawnością wybór między bezpieczeństwem świadczenia a ryzykiem pracy, w którym jeden nieostrożny miesiąc potrafi wymazać cały roczny bufor spokoju.

Jak działałaby zasada „złotówka za złotówkę”

Rozwiązanie, po które sięga Razem, znosi samą konstrukcję progu-klifu. W modelu „złotówka za złotówkę” nie ma punktu, w którym świadczenie znika naraz: każda złotówka zarobiona ponad ustalony poziom obniża rentę najwyżej o złotówkę, więc suma renty i wynagrodzenia rośnie albo pozostaje stała, ale nigdy nie spada wraz ze wzrostem zarobków. Praca zawsze się wtedy opłaca, bo dodatkowy wysiłek nie może kosztować więcej, niż realnie przynosi.

Ta zasada nie jest w polskim prawie pomysłem nowym ani egzotycznym — mechanizm „złotówka za złotówkę” działa już w świadczeniach z Funduszu Alimentacyjnego. Razem chce go rozszerzać na kolejne obszary: w programie proponuje między innymi zasadę „złotówka za złotówkę” przy wypłacie stypendiów socjalnych. Chodzi o przeniesienie tej sprawdzonej mechaniki także na rentę socjalną, tak by wysokość dopłaty zależała od dochodu w sposób ciągły, a nie skokowy.

Przykład poglądowy. Osoba pobiera rentę socjalną 1 978,49 zł. W obecnym systemie po przekroczeniu górnego progu (w połowie 2026 r. — 12 431,80 zł przychodu) świadczenie znika w całości: przy zarobku 12 500 zł łączny dochód potrafi być niższy niż przy zarobku 12 400 zł, bo do wynagrodzenia nie dolicza się już żadnej renty. W modelu „złotówka za złotówkę” tej pułapki nie ma — gdyby dochód ponad próg obniżał rentę najwyżej o tyle, ile wynosi nadwyżka, to zarobienie 100 zł więcej zmniejszałoby świadczenie co najwyżej o 100 zł, a łączny dochód nie mógłby zmaleć. Liczby służą tu wyłącznie zilustrowaniu różnicy między progiem skokowym a ciągłym; konkretny kształt mechanizmu określałaby ustawa.

Co proponuje Razem

W Deklaracji programowej z 2025 r. postulat sformułowany jest jednym zdaniem, obejmującym oba elementy — wysokość świadczenia i jego relację z zarobkami:

Podniesiemy rentę socjalną do kwoty minimalnej krajowej. Zlikwidujemy pułapkę rentową, zastępując obecne progi zasadą „złotówka za złotówkę”.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo, na które możesz liczyć”, pkt 6, partiarazem.pl

Za tym zdaniem stoją dwie konkretne zmiany:

Renta socjalna równa płacy minimalnej — świadczenie rośnie z dzisiejszych 1 978,49 zł do wysokości minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r. 4 806 zł brutto), i to dla wszystkich uprawnionych, a nie tylko dla osób z orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji objętych dodatkiem dopełniającym.
Koniec progowego zawieszania renty — sztywne limity 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia zastępuje ciągła zasada „złotówka za złotówkę”, w której dorabianie obniża świadczenie proporcjonalnie do zarobku i nigdy nie odbiera go w całości za przekroczenie granicy o kilka złotych.

Zniesienie pułapki rentowej Razem wiąże wprost z prawem osób z niepełnosprawnościami do pracy. W „Karcie dla osób z niepełnosprawnościami” partia zapowiada, że wraz z ujednoliceniem orzecznictwa zniesie „»pułapkę rentową« — uzależniającą wysokość renty od wysokości innych dochodów — która wiele osób z niepełnosprawnością powstrzymuje przed wejściem na rynek pracy”. Świadczenie i wynagrodzenie przestają być wtedy naczyniami połączonymi, w których napełnienie jednego opróżnia drugie.

Wysokość renty socjalnej jest przy tym powiązana z płacą minimalną nie tylko w tym jednym postulacie — dopięcie świadczenia do minimalnej krajowej oznacza, że o godności życia osób z niepełnosprawnościami współdecyduje polityka płacowa państwa. Jak wysoka jest płaca minimalna, na ile jest egzekwowana i czy praca osób z niepełnosprawnościami traktowana jest jako pełnowartościowa, a nie „terapeutyczna” — o tym piszemy w siostrzanym serwisie Razem dla pracy, bo prawo do godnej renty i prawo do godnej pracy opierają się na tej samej stawce odniesienia.

Źródła i dalsza lektura

Emerytura obywatelska i likwidacja KRUS: koniec kastowego podziału na starość

Sat, 27 Jun 2026 09:00:00 +0200

Polski system emerytalny nie jest jeden — jest ich co najmniej kilka, ułożonych w wyraźną hierarchię. Rolnik odprowadza składkę do KRUS, pracownik najemny do ZUS, a mundurowy czy sędzia korzysta z jeszcze innych zasad, tak że o wysokości świadczenia na starość decyduje nie sama liczba przepracowanych lat, lecz przede wszystkim to, do której kasy dana osoba trafiła. Partia Razem chce ten kastowy podział znieść: zlikwidować KRUS jako odrębną kasę i włączyć wszystkich do jednego powszechnego systemu, w którym jednym z filarów jest emerytura obywatelska — równa, gwarantowana podstawa, do której dokłada się część zależna od stażu pracy.

Kilka kas, jedna hierarchia

Rolniczy system ubezpieczeń działa obok powszechnego i na zupełnie innych zasadach finansowych. Świadczenia z KRUS pobiera dziś około 970 tys. emerytów i rencistów (stan na maj 2024 r., dane KRUS), a przeciętna emerytura rolnicza — rzędu dwóch tysięcy złotych — sięga mniej więcej połowy przeciętnego świadczenia z ZUS. Najważniejsza różnica leży jednak nie w wysokości wypłat, lecz w tym, skąd pochodzą pieniądze: składki rolników pokrywają tylko ułamek kosztów, a resztę dokłada budżet państwa. W 2024 r. dotacja z budżetu do Funduszu Emerytalno-Rentowego KRUS wyniosła 24,16 mld zł, przy całości wydatków Kasy rzędu 27,4 mld zł.

Dane poglądowe. Relacja „przeciętna emerytura rolnicza to około połowa świadczenia z ZUS" jest zaokrągloną wartością porównawczą z danych KRUS i MF, a nie sztywnym parametrem systemu — służy pokazaniu rzędu wielkości, a nie dokładnej różnicy w konkretnym miesiącu.

Istota kastowości nie polega przy tym na tym, że rolnicy dostają „za dużo". Przeciętna emerytura rolnicza jest niska i sama w sobie nie zapewnia dostatku, a demografia wsi sprawia, że rolniczych składek jest coraz mniej. Rzecz w czymś innym: o poziomie zabezpieczenia na starość rozstrzyga przynależność do konkretnej kasy i długość nieprzerwanego stażu, a nie prosta zasada, że każdemu należy się godne minimum. W systemie powszechnym widać to najdobitniej po świadczeniach poniżej ustawowej emerytury minimalnej. W marcu 2025 r. emeryturę niższą od minimalnej pobierało 437,9 tys. osób — 9,9% wszystkich emerytur nowosystemowych wobec 4,2% w 2011 r., przy czym około 77% z nich przypadało kobietom.

Za tą statystyką stoi konkretny mechanizm. W systemie zdefiniowanej składki wysokość emerytury zależy wprost od sumy wpłat zgromadzonych przez całe życie, więc krótki i rozdrobniony staż — przerwany opieką nad dziećmi lub rodzicami, pracą na czarno, łańcuchem umów śmieciowych, okresami bezrobocia — przekłada się na świadczenie liczone w groszach. To nie jest przypadek losowy rozłożony równomiernie po społeczeństwie: uderza przede wszystkim w kobiety, które częściej wypadają z rynku pracy na opiece, i w osoby z niestabilnym zatrudnieniem, dla których każdy miesiąc bez oskładkowania to ubytek w przyszłej emeryturze.

W dłuższej perspektywie problem będzie narastał. Według OECD (Pensions at a Glance 2023) stopa zastąpienia netto dla przeciętnie zarabiającego wyniesie w Polsce około 40% — jedną z najniższych w OECD, przy średniej dla całej organizacji na poziomie 61%. Oznacza to, że statystyczny przyszły emeryt otrzyma świadczenie równe zaledwie dwóm piątym swojej ostatniej pensji, a osoby z lukami w stażu spadną jeszcze niżej. Dzisiejsze emerytury groszowe są więc zapowiedzią tego, co przy obecnych regułach czeka kolejne roczniki.

Emerytura obywatelska: gwarantowana podstawa i jej granice

Emerytura obywatelska to równa dla wszystkich podstawa, wypłacana z zasady, że w bogatym społeczeństwie nikt na starość nie powinien zostać poniżej progu godnego życia. W modelu Razem finansuje się ją nie ze składek, lecz bezpośrednio z progresywnych podatków, a jej wysokość nie zależy od tego, ile ktoś zdołał odłożyć — należy się każdemu, kto dożył wieku emerytalnego, niezależnie od przebiegu kariery. To odpowiedź właśnie na te grupy, które w systemie składkowym przegrywają: osoby z krótkim albo poszarpanym stażem, kobiety po latach nieodpłatnej opieki, drobnych rolników i pracujących dorywczo.

Wokół tego pomysłu narosło jednak kilka nieporozumień, które warto rozjaśnić. Pierwsze głosi, że emerytura obywatelska zastąpi cały system jedną płaską kwotą, znosząc sens dłuższej pracy. Program Razem mówi co innego: emerytura obywatelska jest jednym z filarów, a nie całością. Obok równej podstawy każdemu pracującemu przysługuje druga część świadczenia, uzależniona od stażu pracy — kto pracował dłużej lub więcej zarabiał, dostaje odpowiednio wyższą emeryturę. Dwufilarowość jest tu kluczowa: podstawa gwarantuje godne minimum niezależnie od życiorysu, a filar stażowy zachowuje zasadę, że praca się opłaca.

Drugie nieporozumienie dotyczy rolników i brzmi najgroźniej: że likwidacja KRUS oznacza odebranie im emerytur. Chodzi o coś przeciwnego. Program mówi o włączeniu rolniczych ubezpieczeń do jednego powszechnego systemu, a nie o wykreśleniu świadczeń. W nowym układzie rolnik również otrzymuje bazę obywatelską oraz część zależną od stażu — a ponieważ dzisiejsza przeciętna emerytura rolnicza jest niska, dla wielu drobnych gospodarzy równa, gwarantowana podstawa może oznaczać nie utratę, lecz podniesienie świadczenia do godnego minimum. Znika odrębna kasa i związane z nią osobne zasady składkowe, a nie prawo rolnika do emerytury.

Pozostaje trzeci zarzut — że gwarantowana podstawa dla wszystkich zniechęca do pracy. Tu właśnie ujawnia się sens dwufilarowości. Skoro obok równej bazy działa część rosnąca ze stażem i zarobków, praca wciąż podnosi świadczenie, a różnica między osobą pracującą a niepracującą pozostaje wymierna. Zmienia się natomiast punkt wyjścia: nikt nie spada poniżej godnego minimum tylko dlatego, że opiekował się dzieckiem, chorował albo przez lata pracował na umowach, z których pracodawca nie odprowadzał pełnych składek. Obecny system karze te życiorysy podwójnie — najpierw niższymi zarobkami w trakcie kariery, potem groszową emeryturą na starość. Emerytura obywatelska rozłącza te dwie kary: bieda w wieku produkcyjnym nie musi automatycznie oznaczać biedy na emeryturze, a to właśnie w rodzinach o niskich i niestabilnych dochodach starość najczęściej bywa dziś ubóstwem dziedziczonym po latach pracy.

Co proponuje Razem

Postulat zapisany jest w programie wprost:

Zlikwidujemy KRUS i wprowadzimy jeden powszechny system świadczeń emerytalnych, w którym jednym z filarów jest emerytura obywatelska.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo, na które możesz liczyć”, pkt 2, partiarazem.pl

W praktyce oznacza to kilka powiązanych zmian:

Jeden powszechny system zamiast osobnych kas — koniec KRUS jako odrębnego układu i koniec sytuacji, w której poziom zabezpieczenia zależy od tego, do której instytucji trafiły składki.
Emerytura obywatelska jako gwarantowana podstawa — równa dla wszystkich, finansowana z progresywnych podatków, zapewniająca godne minimum niezależnie od przebiegu stażu.
Druga część świadczenia zależna od stażu pracy — dłuższa i lepiej opłacana praca podnosi emeryturę ponad podstawę, więc filar stażowy zostaje utrzymany.
Równy wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn z możliwością wcześniejszego przejścia po wypracowaniu stażu oraz dalszej pracy dla podniesienia świadczenia.

Zostaje pytanie, skąd wziąć pieniądze na równą podstawę dla wszystkich. Emerytura obywatelska ma się opierać nie na składkach, lecz na progresywnych podatkach, co przenosi ciężar sporu na kształt całego systemu danin. Że państwo już dziś dopłaca do emerytur rolniczych dziesiątki miliardów złotych rocznie, dowodzi, iż publiczne finansowanie podstawy emerytalnej jest codzienną praktyką, a nie mrzonką — spór idzie o to, komu i na jakich zasadach ta dopłata przypada oraz kto się na nią składa. O tym, jak sprawiedliwa, progresywna jednolita danina mogłaby te wydatki ustabilizować i rozłożyć uczciwiej, piszemy w siostrzanym serwisie o gospodarce i systemie podatkowym.

Źródła i dalsza lektura

Waloryzacja z automatu: dlaczego świadczenia i progi dochodowe nie mogą zależeć od łaski rządu

Thu, 25 Jun 2026 09:00:00 +0200

Uruchomienie nowego świadczenia albo podniesienie starego rząd zamienia w wydarzenie — z konferencją, banerem i obietnicą wypisaną wielką czcionką tuż przed wyborami. Późniejsze osuwanie się jego realnej wartości, gdy przez kolejne lata kwota stoi w miejscu, a ceny w sklepach rosną, nie doczekuje się już żadnego ogłoszenia; dzieje się po cichu, bez decyzji, którą można by komuś przypisać. Partia Razem chce ten układ odwrócić i wpisać do ustawy prostą zasadę: wszystkie świadczenia społeczne oraz progi dochodowe, które do nich uprawniają, mają rosnąć automatycznie razem z cenami, a nie zależeć od tego, czy akurat komuś politycznie opłaca się je podnieść.

Jak zamrożony próg po cichu odbiera zasiłek

Najlepiej widać to na kryteriach dochodowych. Zasiłek rodzinny przysługuje dziś rodzinie, w której miesięczny dochód na osobę nie przekracza 674 zł, a jeśli w rodzinie jest dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności — 764 zł. Te progi nie drgnęły od lat: Rzecznik Praw Obywatelskich zwracał uwagę, że kwoty kryterium nie zmieniły się od 2018 r., a rząd, mimo ustawowego obowiązku weryfikacji co trzy lata, zdecydował utrzymać je bez zmian także na kolejny okres — od 1 listopada 2024 r.

Sztywny próg działa jak cichy filtr. Płace nominalne rosną wraz z inflacją, więc dochód rodziny na papierze pęcznieje, choć realnie nie zmienia się nic — te same pieniądze kupują coraz mniej. W pewnym momencie rodzina, której sytuacja materialna ani drgnęła, przekracza granicę 674 zł i wypada z systemu. Nie dlatego, że zaczęła zarabiać na tyle, by poradzić sobie bez wsparcia, ale dlatego, że linia odcięcia stoi w miejscu, a wszystko wokół niej podrożało. Zamrożone progi dochodowe zasiłków oszczędzają w ten sposób budżetowi pieniądze bez żadnej ogłoszonej decyzji — po prostu wypychają z systemu kolejne rodziny, w miarę jak rośnie nominalna płaca. Ten sam bezruch dotyka zresztą nie tylko kryteriów, ale i konkretnych świadczeń: Rzecznik Praw Obywatelskich przypominał, że wysokość zasiłku pielęgnacyjnego nie zmieniła się od 2019 r., choć jest to wsparcie kierowane m.in. do osób z niepełnosprawnością i seniorów, dla których każda złotówka waży najwięcej.

Ten sam mechanizm zjada wartość samych świadczeń. Program „Rodzina 500+" ruszył 1 kwietnia 2016 r. z kwotą 500 zł na dziecko i pozostał na tym poziomie przez blisko osiem lat — dopiero od 1 stycznia 2024 r. świadczenie wzrosło do 800 zł. Przez cały ten czas kwota nie ruszyła się ani o złotówkę, choć pieniądz w kieszeni tracił na wartości z roku na rok. Według rocznych wskaźników GUS ceny towarów i usług konsumpcyjnych rosły kolejno o 2,0% w 2017 r., 1,6% w 2018 r., 2,3% w 2019 r., 3,4% w 2020 r., 5,1% w 2021 r., aż po 14,4% w 2022 r. i 11,4% w 2023 r. Złożone razem, te podwyżki oznaczają, że koszyk zakupów, który w 2016 r. kosztował 500 zł, pod koniec 2023 r. wymagał już blisko 730 zł.

Szacunek poglądowy (obliczenie własne na podstawie rocznych wskaźników cen GUS): skumulowana inflacja od 2016 r. do końca 2023 r. wyniosła około 46%. Oznacza to, że realna wartość świadczenia 500 zł stopniała w tym czasie do mniej więcej 340 zł w cenach z 2016 r. — czyli spadła o blisko jedną trzecią, zanim kwotę w ogóle podniesiono. Właśnie dlatego 800 plus traci na wartości: każdy rok bez waloryzacji to kilka procent mniej realnej siły nabywczej, których nikt nie musi odbierać żadną ustawą.

Podniesienie do 800 zł w 2024 r. w dużej mierze nadgoniło tę stratę, zamiast realnie poprawić sytuację rodzin względem punktu wyjścia z 2016 r. A ponieważ i ta kwota nie jest z niczym powiązana, od stycznia 2024 r. znów zaczęła się osuwać — dokładnie tym samym torem, co jej poprzedniczka.

Jak działałaby waloryzacja z automatu

Państwo doskonale umie waloryzować świadczenia z automatu, bo robi to od lat z emeryturami i rentami. Na mocy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych co roku, od 1 marca, świadczenia rosną według wskaźnika, na który składa się średnioroczna inflacja powiększona o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Dzieje się to z urzędu, bez wniosków, bez corocznej debaty i bez uznaniowej decyzji ministra — emeryt nie musi się o nic starać ani niczego pilnować.

Znaczenie takiego automatu widać najlepiej w latach gwałtownego skoku cen. Świadczenie, które przez cały 2022 rok stało w miejscu, w dwanaście miesięcy straciło jedną siódmą realnej wartości, bo tyle wyniosła wtedy inflacja — 14,4%. Mechanizm powiązany ze wskaźnikiem GUS zadziałałby wtedy sam, bez czekania na to, aż rząd znajdzie w kalendarzu miejsce na nowelizację ustawy.

Waloryzacja świadczeń, o której mówi Razem, przenosi tę samą logikę na cały pozostały system wsparcia. Świadczenie wychowawcze, zasiłki rodzinne, świadczenia opiekuńcze i pielęgnacyjne, a także progi dochodowe, które o nich decydują, byłyby co roku przeliczane według jasnego, powiązanego z inflacją wskaźnika. Gdyby taki mechanizm obejmował 500+ od początku, kwota rosłaby stopniowo co dwanaście miesięcy i nie trzeba by żadnego spektakularnego „skoku" o 300 zł naraz, bo świadczenie po prostu nadążałoby za cenami. Gdyby obejmował kryterium zasiłku rodzinnego, próg 674 zł podnosiłby się razem z płacami i nie odbierał wsparcia rodzinom, których realny standard życia się nie zmienił.

Najważniejsze jest to, co automatyczna waloryzacja odbiera politykom: prawo do rozdawania i zabierania wsparcia w rytm kalendarza wyborczego. Świadczenie powiązane sztywno ze wskaźnikiem przestaje być kartą przetargową na kampanię i staje się przewidywalnym elementem budżetu domowego, na którym rodzina może polegać niezależnie od tego, kto akurat rządzi.

Co proponuje Razem

Postulat w Deklaracji programowej z 2025 r. jest sformułowany krótko i bez wyjątków:

Zapewnimy automatyczną waloryzację wszystkich świadczeń społecznych i progów dochodowych uprawniających do ich otrzymywania. Programy społeczne nie mogą być kiełbasą wyborczą, ale skuteczną i dobrze opracowaną strategią.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo, na które możesz liczyć”, pkt 1, partiarazem.pl

Za tym jednym zdaniem kryje się kilka konkretnych następstw:

„Wszystkich świadczeń", bez listy wyjątków — waloryzacja obejmowałaby nie tylko świadczenie wychowawcze, ale też zasiłki rodzinne, świadczenia opiekuńcze i pielęgnacyjne oraz wsparcie z pomocy społecznej.
Progi dochodowe rosną razem ze świadczeniami — żeby sztywne kryterium nie odbierało pomocy rodzinom, których dochód wzrósł wyłącznie nominalnie, za samą inflacją.
Automatyzm zamiast uznaniowości — coroczna zmiana z urzędu, według ustawowego wskaźnika, a nie w wyniku politycznej decyzji podejmowanej „gdy jest budżet" albo „gdy zbliżają się wybory".
Koniec ze świadczeniem jako kiełbasą wyborczą — wsparcie przestaje być prezentem wręczanym w kampanii, a zaczyna być prawem, którego wartość nie zależy od cyklu politycznego.

Sedno tej zmiany jest ustrojowe. Świadczenie powiązane sztywno ze wskaźnikiem staje się prawem o gwarantowanej realnej wartości, którą trudno uszczuplić po cichu i którą trudniej rozgrywać jako kartę przetargową w kampanii. Rodzina planująca domowy budżet na kilka lat do przodu wie wtedy, że wsparcie nie stopnieje jej w rękach między jednymi a drugimi wyborami, i nie musi co roku sprawdzać, czy zamrożony próg właśnie nie odebrał jej zasiłku, mimo że w jej sytuacji materialnej realnie nic się nie zmieniło.

Automatyczna waloryzacja kosztuje i byłoby nieuczciwie to przemilczeć. Świadczenia rosnące co roku wraz z cenami wymagają przewidywalnego, stabilnego budżetu, a ten bierze się z uporządkowanego i sprawiedliwego systemu podatkowego, w którym najwięcej dokładają ci, których na to stać. O tym, skąd wziąć pieniądze na trwałe, waloryzowane świadczenia bez rozchwiania finansów państwa, piszemy w siostrzanym serwisie poświęconym gospodarce: Razem dla gospodarki. Bez tej strony równania nawet najlepsza obietnica waloryzacji zostałaby kolejnym hasłem, które łatwo ogłosić w kampanii i równie łatwo po cichu wycofać.