Razem dla opieki

Wsparcie w kryzysie

Kryzys — utrata dachu nad głową, przemoc w domu, alimenty, których nikt nie ściąga — najczęściej spotyka tych, którzy mają najmniej sił, by się bronić, a państwo odpowiada na niego doraźnie: noclegownią zamiast mieszkania, kolejnym wnioskiem zamiast wypłaty, odsyłaniem od instytucji do instytucji. Razem chce zamienić tę doraźność w przewidywalne prawo. Składa się na to pięć powiązanych rozstrzygnięć: zasada „najpierw mieszkanie” z pełnomocnikiem rządu i siecią placówek, mieszkania chronione i treningowe jako trampolina do samodzielności, Fundusz Alimentacyjny dla wszystkich rodzin, koniec rozproszenia odpowiedzialności wobec przemocy domowej oraz kryterium dochodowe zasiłków związane z minimum egzystencji. Każde z nich rozwijamy w osobnym tekście tego huba.

Mieszkanie jako punkt wyjścia

Polski system wsparcia wobec bezdomności organizuje się wokół doraźnego schronienia — noclegowni i schronisk, które chronią przed zamarznięciem, ale nie prowadzą z bezdomności na trwałe. Zasada „najpierw mieszkanie” odwraca kolejność: daje człowiekowi stały, samodzielny lokal jako punkt wyjścia, a wsparcie dokłada wokół niego. Skuteczność tej metody i dowody z Finlandii oraz Kanady rozkłada tekst o metodzie „najpierw mieszkanie”. Ile osób realnie dotyka kryzys, dlaczego liczba 31 985 jest zaniżona i jak Razem chce ustawić instytucje — pełnomocnika rządu i sieć placówek — pokazuje tekst o skali bezdomności.

Mieszkania chronione i treningowe

Między noclegownią a własnym mieszkaniem brakuje szczebla: bezpiecznego lokalu, w którym człowiek wychodzący z pieczy zastępczej, DPS-u czy kryzysu uczy się samodzielnego życia. Mieszkania treningowe i chronione są tym brakującym elementem — nie bramką warunkową, lecz etapem przejściowym z pomocą doprowadzoną do drzwi. Jak działają i czym różnią się od instytucji, opisuje tekst o mieszkaniach chronionych i treningowych.

Fundusz Alimentacyjny dla wszystkich rodzin

Kiedy komornik jest bezradny, a rodzic uchyla się od alimentów, państwo powinno wypłacić dziecku zasądzone pieniądze i samo ściągać dług — ale robi to tylko dla rodzin poniżej progu dochodowego. Samotny rodzic zarabiający nieco za dużo zostaje z problemem sam, ukarany za to, że pracuje. Razem chce objąć Funduszem Alimentacyjnym wszystkie uprawnione dzieci. Jak działa dzisiejszy próg i co zmienia jego zniesienie, tłumaczy tekst o Funduszu Alimentacyjnym dla wszystkich.

Przemoc domowa: koniec odsyłania od instytucji do instytucji

Osoba doświadczająca przemocy krąży dziś między policją, ośrodkiem pomocy, sądem i organizacjami, z których każda odpowiada za wycinek sprawy, a odpowiedzialność za całość rozmywa się między nimi. Do tego 55 proc. powiatów nie ma w ogóle ośrodka interwencji kryzysowej. Razem chce zlikwidować to rozproszenie odpowiedzialności, zwiększyć liczbę ośrodków i uruchomić całodobowe telefony zaufania. Jak wygląda ścieżka ofiary dziś i co zmienia reforma, pokazuje tekst o przemocy domowej i interwencji kryzysowej.

Zasiłki oderwane od kosztów życia

Kryterium dochodowe zasiłku rodzinnego stoi na 674 zł od 2015 r., a świadczenie rodzicielskie na 1 000 zł od 2016 r. — przez lata inflacji z zasiłku wypada nawet rodzina pracująca za najniższą krajową, a realna wartość wsparcia spada. Razem chce podnieść kryterium i ustawowo związać je tak, by nie było niższe od minimum egzystencji, a świadczenie rodzicielskie podnieść do 75 proc. płacy minimalnej. Paradoks progu i wyjście z niego rozkłada tekst o kryterium dochodowym zasiłków.

Co proponuje Razem

Odpowiedź Razem na kryzys życiowy zbiera rozdział o państwie opiekuńczym:

Zlikwidujemy rozproszenie odpowiedzialności instytucji odpowiadających za przeciwdziałanie przemocy domowej i zwiększymy liczbę ośrodków interwencji kryzysowej, w tym całodobowych telefonów zaufania. (…) Wdrożymy programy przeciwdziałania i wychodzenia z bezdomności oparte o zasadę „najpierw mieszkanie”. Powołamy pełnomocnika rządu ds. zakończenia bezdomności.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo, na które możesz liczyć”, pkt 10 i 12, partiarazem.pl
  • Programy wychodzenia z bezdomności oparte na zasadzie „najpierw mieszkanie” — trwały lokal jako punkt wyjścia, wsparte pełnomocnikiem rządu i siecią publicznych placówek.
  • Mieszkania chronione i treningowe — bezpieczny szczebel między instytucją a samodzielnym mieszkaniem.
  • Fundusz Alimentacyjny dla wszystkich rodzin — wypłata zasądzonych alimentów niezależnie od progu dochodowego, z egzekucją długu przez państwo.
  • Koniec rozproszenia odpowiedzialności wobec przemocy domowej — więcej ośrodków interwencji kryzysowej i całodobowe telefony zaufania.
  • Kryterium dochodowe zasiłków związane z minimum egzystencji oraz świadczenie rodzicielskie na poziomie 75 proc. płacy minimalnej.

Kryzys mieszkaniowy zaczyna się poza tym hubem

Ani „najpierw mieszkanie”, ani mieszkania chronione nie zadziałają bez zasobu lokali, z którego można je czerpać. Wsparcie w kryzysie opiera się więc o szerszą politykę mieszkaniową — publiczny zasób na wynajem i pustostany — którą prowadzi siostrzany serwis Razem dla tanich mieszkań. Wątek godnych świadczeń, od których zależy wyjście z kryzysu, zbiera z kolei hub godna starość i pewne świadczenia.

Źródła i dalsza lektura

Najczęstsze pytania

Co Razem proponuje wobec bezdomności?

Politykę opartą na zasadzie „najpierw mieszkanie” — trwały, samodzielny lokal jako punkt wyjścia z bezdomności zamiast doraźnej noclegowni — wzmocnioną powołaniem pełnomocnika rządu do spraw zakończenia bezdomności i siecią publicznych placówek gwarantujących natychmiastowe schronienie i kompleksową pomoc (Deklaracja programowa Razem, „Państwo, na które możesz liczyć”, pkt 12).

Na czym polega Fundusz Alimentacyjny dla wszystkich rodzin?

Dziś świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego przysługuje tylko rodzinom poniżej progu dochodowego, więc samotny rodzic zarabiający nieco za dużo zostaje z niepłaconymi alimentami sam. Razem chce, by państwo wypłacało zasądzone alimenty każdemu uprawnionemu dziecku i samo ściągało dług od rodzica, który się uchyla — niezależnie od dochodu rodziny.

Co Razem proponuje w sprawie kryterium dochodowego zasiłków?

Podniesienie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych i ustawowe związanie go tak, by nigdy nie było niższe od minimum egzystencji, oraz podwyższenie świadczenia rodzicielskiego do 75 proc. płacy minimalnej. Dziś próg 674 zł stoi w miejscu od 2015 r., więc z zasiłku wypada nawet rodzina pracująca za najniższą krajową.

Bezdomność w liczbach: dlaczego państwo nie wie, ilu ludzi nie ma dachu nad głową — i co miałby zmienić pełnomocnik rządu

Ostatnie ogólnopolskie liczenie wykazało 31 985 osób w kryzysie bezdomności, ale to wynik z góry zaniżony — państwo mierzy zjawisko raz na dwa lata jedną migawką i prowadzi szesnaście osobnych rejestrów zamiast jednego. System pomocy kończy się najczęściej na schronieniu na noc. Razem chce powołać pełnomocnika rządu ds. zakończenia bezdomności i zbudować sieć publicznych placówek gwarantujących natychmiastowe schronienie i kompleksową pomoc — z placówką jako punktem wejścia, nie celem, bo celem pozostaje stałe mieszkanie.

Wsparcie w kryzysie

Zasiłki rodzinne: kryterium dochodowe niższe od minimum egzystencji

Zasiłek rodzinny przysługuje tylko rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza 674 zł — próg zamrożony od listopada 2015 r. i niższy niż minimum egzystencji (949,89 zł w 2024 r.). Rodzina utrzymująca się z jednej najniższej krajowej wypada z tego wsparcia. Razem chce podnieść kryterium, związać je ustawowo z minimum egzystencji i podwyższyć świadczenie rodzicielskie do 75% płacy minimalnej.

Wsparcie w kryzysie

Przemoc domowa: koniec rozproszenia odpowiedzialności, więcej ośrodków interwencji kryzysowej

Osoba doznająca przemocy domowej trafia dziś w system, w którym za jej sprawę odpowiada naraz kilka instytucji, a każda z nich może odesłać do następnej. Policja w 2024 r. wszczęła 28 795 procedur „Niebieskiej Karty”, a mimo to w większości powiatów nie ma ośrodka interwencji kryzysowej. Razem chce zlikwidować rozproszenie odpowiedzialności, zwiększyć liczbę ośrodków i uruchomić całodobowe telefony zaufania.

Wsparcie w kryzysie

Fundusz Alimentacyjny dla wszystkich rodzin: koniec karania samotnych rodziców za bezradność komornika

Fundusz Alimentacyjny miał być zabezpieczeniem państwa dla dziecka, na które rodzic nie płaci, a którego komornik i tak nie potrafi ściągnąć alimentów. O dostępie do tego zabezpieczenia decyduje jednak sztywne kryterium dochodowe — 1209 zł na osobę — które odcina od wsparcia pracujących samotnych rodziców. Razem chce zagwarantować wypłatę wszystkim rodzinom, uprościć procedury i dołożyć darmową pomoc prawną w sprawach o alimenty.

Wsparcie w kryzysie

Najpierw mieszkanie: jak wyprowadzić ludzi z bezdomności, zamiast tylko chronić ich przed zamarznięciem

Polska polityka wobec bezdomności kończy się najczęściej na noclegowni — dachu na jedną noc, z którego rano trzeba wyjść. Model „najpierw mieszkanie” odwraca tę kolejność: daje człowiekowi stały lokal od razu, a terapię i pracę buduje dopiero na tym fundamencie. Razem chce oprzeć na tej zasadzie krajową politykę i powołać pełnomocnika rządu ds. zakończenia bezdomności.

Wsparcie w kryzysie

📦 pakiet do udostępniania